Gall leihau costau tirlunio wrth gweithgynhyrchu uwchbridd ar eich safle

16th June 2017
Ffeithiau allweddol
Caiff y defnydd o wrtaith PAS 100 ei dderbyn fel arfer fel techneg i weithgynhyrchu uwchbridd ar y safle
Mae uwchbridd sydd wedi ei weithgynhyrchu yn aml yn perfformio’n well nag uwchbridd a fewnforiwyd
Gellir creu mathau arbennig wedi eu teilwra at ddefnydd penodol ledled safleoedd datblygu

Beth yw gwrtaith PAS 100?

Mae gwrtaith PAS 100 yn cael ei weithgynhyrchu o ddeunyddiau sydd â sail organig iddynt ac sydd yn bydradwy, o dan amodau a reolir yn ofalus. Fel arfer ceir deunyddiau crai ar gyfer gwrtaith o barciau a gerddi fel gwair wedi ei dorri, a darnau wedi eu torri o blanhigion. Yn ogystal â hyn, mae rhai cyfleusterau cynhyrchu yn cynnwys cyfran o wastraff bwyd, a gasglwyd o gartrefi, yn eu cymysgedd o deunydd crai.

Mae’r gwrtaith a geir yn y pen draw yn addas ar gyfer ystod o ddefnydd amaethyddol, garddwriaethol a gweithgynhyrchu uwchbridd.

Mae achrediad PAS 100 yn rhoi sicrwydd bod y deunydd wedi ei brosesu’n briodol ac yn addas ar gyfer y defnydd a fwriadwyd. Caiff ei adnabod gan y rheoleiddwyr fel cynnyrch felly gellir ei ddefnyddio mewn prosiectau fel yr ailddatblygiad tir llwyd hwn heb fod angen trwydded amgylcheddol neu eithriad.

Mae gwrtaith PAS 100 yn ffynhonnell sylwedd organig o ansawdd da, cost isel, sydd ar gael yn hawdd. Dyma’i rinweddau:

  • Maethynnau o blanhigion - nitrogen, potasiwm, ffosfforws a magnesiwm.
  • Gwella strwythur corfforol pridd trwy ychwanegu sylwedd organig.
  • Creu effaith o galchu – mae’n codi PH y pridd.
  • Gwella draenio ar bridd clai trwm.
  • Lleihau cywasgiad ar bridd trwm.
  • Gwella capasiti dal dŵr ar bridd ysgafn tywodlyd.
  • Mae sawl budd ariannol mawr hefyd o ddefnyddio gwrtaith PAS 100 ar safleoedd graddfa fawr.

Mae faint yn union o gompost yr argymhellir y dylid ei ddefnyddio i weithgynhyrchu pridd yn dibynnu ar briodweddau’r gwahanol bridd sydd eisoes ar y safle yn ogystalo ag ansawdd y pridd a gofynion y fanyleb ar gyfer y cynllun gorffenedig.

Y cyfraddau nodweddiadol ar gyfer ychwanegu gwrtaith ar gyfer gweithgynhyrchu pridd ar safle yw rhwng 10% a 20% o ran cyfaint. Mae hyn yn lleihau costau mewnforio pridd newydd yn sylweddol ac yn aml yn lleihau trafnidiaeth oddi ar y safle ac yn lleihau faint o stoc pridd anaddas gaiff ei waredu.

Carchar Wrecsam

Dechreuwyd adeiladu carchar newydd ar gyn safle gweithgynhyrchu teiars yn Wrecsam yn ystod hydref 2014. Roedd gan y safle gyfeintiau cyfyngedig o bridd oedd addas i’w ddefnyddio yn y cynllun tirlunio terfynol. Roedd y pridd oedd yn bresennol yn dlawd o ran maeth, yn gyfoethog o ran clai, roedd wedi ei gywasgu ac roedd peiriannau adeiladu wedi amharu arno yn ystod gweithrediadau clirio safle.

Cynllun Plannu

Sefydlwyd ardal blodau gwyllt o gwmpas perimedr allanol ffin y safle. Rhwng hwn a’r ffens diogelwch, gosodwyd gwair amwynder wedi ei dorri’n fyr a phlannwyd rhes perimedr o goed a phlanhigion ychwanegol er mwyn meddalu ychydig ar effaith y ffordd yr oedd y datblygiad carchar newydd yn edrych o dai cyfagos. Gwnaed dadansoddiad pridd o’r deunydd yn y fan a’r lle cyn dod â chompost draw er mwyn penderfynu ar faint oedd angen ei osod, ac eto, ymgorfforwyd gwrtaith i sicrhau’r amodau gorau i bridd wedi ei weithgynhyrchu ar gyfer y cynlluniau plannu gwahanol.

Gweithgynhyrchu Uwchbridd

Er mwyn gweithgynhyrchu uwchbridd ar y safle, mewnforiwyd gwrtaith PAS 100 o gyflenwyr achrededig lleol a’i gymysgu mewn i’r swbstrad ar y safle ar gymhareb amrywiol, wedi ei gyfrif yn sgil dadansoddiad o’r pridd ar safle a’r gwrtaith a gyflenwyd. Roedd y cymarebau hyn yn amrywio gan ddibynnu ar beth fyddai defnydd y rhan benodol honno o’r safle yn y pen draw.

Gan ddibynnu faint oedd yn cael ei osod, roedd gwrtaith naill ai’n cael ei gymysgu gyda phridd a gasglwyd ynghyd a’i osod fel un deunydd, neu fel arall, byddai pridd yn cael ei osod a gwrtaith yn cael ei daenu ar yr wyneb ac yna’i ymgorffori yn y pridd oedd wedi ei osod.

Canlyniadau

Gwair Amwynder

Dangosodd y defnydd o gompost welliannau clir ym mhriodweddau’r pridd a thwf planhigion o ddadansoddiad pridd cysylltiedig ac yn weledol o ran egino a thwf sefydledig y gwair, ac egni. Arddangosodd asesiad gwrthrychol bod cryn egino, lliw a thwf ar draws y safle.

Cae Blodau Gwyllt

Datblygodd blodau gwyllt ym mhob ardal ar y safle. Roedd y rhain wedi cael eu plannu gyda chymysgedd o hadau cae a chafwyd amrywiaeth yn y llwyddiant o ran rhywogaethau, cyfoeth ac amrywiaeth. Tyfodd ardaloedd a blannwyd yn uniongyrchol yn well nag ardaloedd ‘hydraseed’ ar argloddiau serth. Dangosodd pob ardal, ar amseroedd gwahanol o’r flwyddyn, dystiolaeth o flodau gwyllt sefydledig ac roedd y tir wedi ei orchuddio’n llwyr erbyn diwedd y tymor cyntaf o dwf. Mae nifer o’r rhywogaethau a gynhwysir yn y cymysgedd hadau yn debygol o egino ar ôl cyfnod oedi o 1-2 o flynyddoedd ar ôl eu plannu. Felly, rhagwelir, gyda chynnal a chadw cywir, y bydd amrywiaeth rhywogaethau’r ardaloedd blodau gwyllt yn gwella gydag amser.

Coed a Phlanhigion

Sefydlodd y coed a’r planhigion yn dda ac roedd cyfraddau llwyddiant yn uchel ac eithrio’r ywen a gafodd golled o bron i 100%. Nid yw’r ywen yn gallu cael ei hailblannu a cheir methiannau mawr yn aml gyda’r rhywogaeth hon mewn cynlluniau tirlunio. Roedd hi’n ymddangos bod rhai rhywogaethau’n tyfu’n briodol yn y pridd yr ychwanegwyd gwrtaith ato a thyfodd rhai eraill yn egnïol. Ni chafwyd tystiolaeth o dwf meddal, sy’n dynodi nad oedd lefelau ffrwythloni’n ormodol a bod iechyd y coed yn gyffredinol dda.

Ar draws y tair ardal blannu, canlyniad defnyddio gwrtaith oedd sefydlu a thwf oedd gystal os nad gwell na’r hyn a fyddai’n ddisgwyliedig pe byddai uwchbridd crai yn unig wedi ei ddefnyddio. Mae hyn yn seiliedig ar brofiad blaenorol o brosiectau eraill sy’n cymharu pridd lle ychwanegwyd gwrtaith gyda phridd crai. Mae’r pridd sydd a gwrtaith wedi ei ychwanegu ato yn aml yn perfformio’n well na phridd sydd heb ei drin.

Mae’r astudiaeth hon yn arddangos y mantais economaidd ac amgylcheddol o ddefnyddio gwrtaith gwyrdd PAS 100 ar gyfer gweithgynhyrchu uwchbridd ar safle tir llwyd. Mae’n rhestru’r canlyniadau prawf ar raddfa fawr a wnaed ar safle adeiladu Carchar Wrecsam.