Rows of strawberry plants

Fferm Brooksgrove yn ychwanegu gwerth at ffrwythau meddal dros ben

11th December 2018

Mae’r astudiaeth achos hon yn dangos sut gall busnesau droi eu gwastraff bwyd dros ben yn gynnyrch gwerthfawr.

Ffeithiau allweddol
Gall colledion o 50% fod yn gymharol gyffredin wrth dyfu mefus a mafon oherwydd y tywydd, colledion “casglu eich hunain”, a grym y farchnad, sy’n gallu gwneud casglu’n aneconomaidd
Gallai troi mefus dros ben yn surop ffrwyth gwerthfawr drawsnewid yr adnodd hwn sy’n gwneud colledion yn gynnyrch sy’n rhoi elw net o dros £200,000 y flwyddyn

Crynodeb

Mae’r astudiaeth achos hon yn dangos sut gall busnesau droi eu gwastraff bwyd dros ben yn gynnyrch gwerthfawr.  

Gan ddefnyddio esiampl Fferm Brooksgrove, mae’r astudiaeth achos yn archwilio’r materion gwastraff sy’n tueddu i wynebu ffermwyr ffrwythau meddal, ac mae’n manylu ar y broses a ddefnyddir ar gyfer asesu cyfleoedd i warged cynnyrch ddwyn elw. 

Mae Fferm Brooksgrove – fferm 60 erw yn Sir Benfro – wedi bod yn nwylo’r teulu Rees ers y 1950au. Gary Rees sy’n rhedeg y fferm, ac mae’n awyddus i ddefnyddio’r mefus a’r mafon sydd dros ben i greu ffrwd refeniw newydd trwy droi’r mwyar hyn yn fwydydd crefftwrol gwerthfawr fel surop ffrwythau, te ffrwythau neu fyrbrydau ffrwythau sych. 

Felly, gweithiodd WRAP Cymru gyda Fferm Brooksgrove Farm i ymchwilio’r opsiynau ar gyfer datblygu cynnyrch â gwerth ychwanegol o’u gwarged ffrwythau a datblygu achosion busnes dros yr opsiynau sy’n cynnig y potensial masnachol gorau. Canfu’r ymarfer hwn 10 cyfle ar gyfer gwastraff mwyar Fferm Brooksgrove, ac mae wedi rhoi gwybodaeth fasnachol fanwl, sy’n eu galluogi i ganolbwyntio ar gymryd y camau nesaf tuag at arallgyfeirio a datblygu nwyddau newydd. 

Cyflwyniad

Mae’r astudiaeth achos hon yn archwilio’r potensial i ychwanegu gwerth at warged mwyar neu fwyar gwastraff a gynhyrchir ar ffermydd trwy broses o’r enw ‘sefydlu gwerth’, gan ddefnyddio Fferm Brooksgrove fel esiampl.

Fferm 60 erw ar gyrion Hwlffordd yn Sir Benfro yw Fferm Brooksgrove. Mae’r fferm yn tyfu mefus, mafon, gwsberis, pwmpenni a chennin Pedr. Mae’n waith sy’n isel mewn mewnbwn, sy’n golygu cnwd llai, ond mae’r costau a’r risgiau’n is hefyd. Mae cynnyrch y fferm yn cael ei werthu i fanwerthwyr lleol, y farchnad cyfanwerthu, a thrwy gynnig opsiwn “casglu eich hunain” ar gyfer y ffrwythau meddal. 

Rhoddodd WRAP Cymru gefnogaeth yn uniongyrchol i Fferm Brooksgrove i ymchwilio’r cyfleoedd ar gyfer sefydlu gwerth o’u mefus a mafon dros ben, trwy gynnal gwerthusiad opsiynau cychwynnol. Rhoddwyd sgôr i’r opsiynau a’u gosod yn nhrefn eu safle ar sail eu haddasrwydd ar gyfer y busnes. Cafodd y rhain eu hadolygu’n fanwl gyda Fferm Brooksgrove Farm. Wedyn, dewiswyd dau opsiwn i’w hasesu’n fanylach a datblygu achos busnes amlinellol ar eu cyfer.

Y broblem gyda gwastraff

Mefus a mafon sy’n creu’r lefelau uchaf o wastraff ar Fferm Brooksgrove. Yn aml, mae hyn am resymau y tu hwnt i’w rheolaeth, yn cynnwys patrymau tywydd annisgwyl a cholledion o’r drefn “casglu eich hunain”. Un o’r materion allweddol sy’n effeithio ar golledion yw grym y farchnad. Os yw’r farchnad yn cael ei gorlenwi â’r cynnyrch, yna gall prisiau ddisgyn nes bod casglu’r ffrwyth yn weithgaredd aneconomaidd. Mewn achosion o’r fath, caiff y mwyar eu gadael ar y caeau i’w bwyta gan bryfed, adar ac anifeiliaid, neu i bydru’n ôl i’r tir. Mae hyn yn osgoi’r gost ddiangen o gasglu a gwaredu gwastraff, ond mae’n golled gwerthiant sylweddol am y buddsoddiad a wnaed wrth dyfu’r mwyar. Felly, roedd Fferm Brooksgrove am ddod o hyd i farchnadoedd amgen y gallai eu defnyddio i ychwanegu gwerth i’w gynnyrch presennol, a hynny heb fuddsoddi’n sylweddol o flaen llaw.

Gwerthusiad opsiynau

Nod y gwerthusiad opsiynau cychwynnol oedd ymchwilio ac archwilio’r cyfleoedd i ychwanegu gwerth at y mwyar mewn modd ymarferol a chyraeddadwy, a hynny ar safle’r fferm. Mae’n bwysig hefyd bod unrhyw weithgaredd ychwanegu gwerth yn cyd-fynd â brand sefydledig Fferm Brooksgrove o gynnyrch ffrwyth ffres, iach a lleol.  

Ymchwiliwyd amrywiaeth eang o opsiynau posibl i ychwanegu gwerth gan WRAP Cymru a chawsant eu hadolygu trwy ymgynghoriad manwl gyda Fferm Brooksgrove. Lluniwyd crynodeb o’r wybodaeth a chafodd yr opsiynau eu sgorio yn ôl tri maen prawf eang:

  1. Parodrwydd y dechnoleg sydd ei angen i gyflawni’r gwerth ychwanegol; 
  2. Potensial masnachol y cynnyrch â gwerth ychwanegol; a 
  3. Y gallu i roi’r cyfle ar waith yn ymarferol ar y safle.

Yr opsiynau a ganfuwyd

Canfu’r gwerthusiad opsiynau 10 cyfle posibl, a gafodd eu rhannu’n dri chategori cynnyrch, fel a ganlyn:

  1. Nwyddau i’w gwerthu i weithgynhyrchwyr: fel cynhwysyn heb ddefnyddio brand Fferm Brooksgrove o gwbl, neu ei ddefnyddio’n gynnil (e.e. powdr ffrwyth);
  2. Cynnyrch ffrwyth pur wedi’i frandio: i’w werthu i ddefnyddwyr, gan ddefnyddio brand Fferm Brooksgrove i wneud i’r cynnyrch sefyll allan (e.e. lledr ffrwythau);
  3. Nwyddau â gwerth ychwanegol: wedi’u gwneud gan Fferm Brooksgrove gan ddefnyddio eu ffrwythau fel cynhwysyn (e.e. surop ffrwythau) a’u brandio.

Rhoddodd y broses hon sylfaen i Fferm Brooksgrove werthuso’r opsiynau ochr yn ochr â’i gilydd a phenderfynu pa rai oedd yn cynnig y potensial gorau ar gyfer datblygu busnes achos. 

Cytunwyd mai’r opsiynau mwyaf addawol i’r busnes a’r brand oedd surop ffrwythau a the ffrwythau. 

Ymgymerwyd â gwaith datblygu busnes pellach ar gyfer y ddau opsiwn. Mae’r astudiaeth achos yn disgrifio’r achos busnes dros surop ffrwythau gan mai dyma’r opsiwn a ffafriwyd.

Cafodd yr opsiwn powdr ffrwyth sgôr dda, ond mae’n symud oddi wrth y brand creiddiol i gynhyrchu nwyddau gwahanol; rhywbeth yr oedd Fferm Brooksgrove yn llai awyddus i’w wneud.

Yr achos busnes

Datblygu’r achos busnes dros gynhyrchu surop ffrwyth

Defnyddir surop fel cynhwysyn mewn diodydd ffrwyth, pop a choctels yn ogystal â fel surop / blas ar gyfer coffi, sawsiau, pwdinau a hufen iâ. Fe’u gwneir gan ddefnyddio cyfuniad syml o sudd ffrwythau a siwgr. Dylai’r ffrwyth fod ychydig yn oraeddfed gan fod mwy o flas iddo erbyn hynny, ac mae’n haws echdynnu’r sudd, ond rhaid iddo fod yn ffres neu bydd yn blasu’n wael. 

Mae cyfle’n bodoli i Fferm Brooksgrove gynhyrchu ei frand ei hun o surop ffrwythau o’r gwarged mwyar a gynhyrchir ar y fferm. Byddai hyn yn cyd-fynd yn dda â’r brand presennol o gynnyrch naturiol, lleol o safon. 

Y farchnad

Roedd yr ymchwil pellach a wnaethpwyd ar yr opsiwn hwn yn y lle cyntaf yn edrych ar ennyn gwell dealltwriaeth o’r farchnad ar gyfer y cynnyrch ac a oes lle yn y farchnad, yn ogystal â’r galw posibl am gynnyrch fferm o’r fath.

Canfu’r ymchwil frand mawr sy’n arwain y farchnad, a nifer o frandiau bychain eraill dan berchnogaeth gwneuthurwyr bach annibynnol. Gwelwyd bod lle i nwyddau surop bach arbenigol ym marchnad y Deyrnas Unedig, os gall Fferm Brooksgrove Farm ddangos brand cadarn, clir a sefyll allan ymhlith ei gystadleuaeth.

Technoleg gweithgynhyrchu

Aeth WRAP Cymru, mewn ymgynghoriad â Fferm Brooksgrove, ati i geisio deall y broses o weithgynhyrchu surop ffrwythau a darganfod a oedd hyn yn rhywbeth y gellid ei wneud ar y safle heb fuddsoddiad sylweddol. Canfu’r ymchwil bod y dechnoleg ar gyfer ei gynhyrchu’n gymharol syml. Mae’r cyfle yn ymofyn buddsoddiad cychwynnol bach o ran gwariant cyfalaf, a gellir ei roi ar waith i wahanol raddfeydd, sy’n caniatáu i Fferm Brooksgrove brofi llwyddiant a phoblogrwydd y cynnyrch yn ei flwyddyn gyntaf. Os yw’n llwyddo, gellir pennu cyfran uwch o’r cynnyrch i gynhyrchu suropau yn y blynyddoedd canlynol.

Mae Fferm Brooksgrove yn disgwyl gwerthu’r cynnyrch mewn poteli gwydr 250ml gyda chaead corcyn. Roedd temtasiwn i’r busnes wneud y cyfan yn fewnol ar y safle. Fodd bynnag, dangosodd y gefnogaeth gan WRAP Cymru y byddai’n synhwyrol iddynt ddefnyddio trydydd parti arbenigol i gynnal y broses potelu a labelu ar eu rhan, o ystyried yr adnoddau cyfyngedig ar gael o fewn Fferm Brooksgrove a’r nifer fawr o boteli o’r cynnyrch sy’n debygol o gael ei gynhyrchu.

Gall arbenigwyr o’r fath gynnal proses pasteureiddio’r poteli ar ran y cleient. Cytunwyd mai dyma’r dull mwyaf dichonol yn ymarferol, ond dangosodd dadansoddiad pellach gan WRAP Cymru mai dyma’r dull mwyaf manteisiol yn fasnachol i Fferm Brooksgrove hefyd.

Cyrraedd marchnadoedd

Er bod cynhyrchu surop ffrwythau yn broses cymharol syml, yr her allweddol i Fferm Brooksgrove yw cyrraedd y farchnad, yn enwedig a hwythau yn fusnes sy’n newydd i’r sector diodydd arbenigol. Mae’r gallu eisoes gan Fferm Brooksgrove i werthu cyfran o’i gynnyrch trwy ei siop a’i wefan ei hun. Fodd bynnag, mae surop ffrwythau’n gynnyrch tra arbenigol ac felly rhaid i Fferm Brooksgrove fedru cyrraedd rhannau eithaf penodol o’r farchnad. 

Canfu’r ymchwil fudiadau trydydd parti sy’n arbenigo mewn cyflenwi bragwyr, bwytai, caffis a bariau. Er bod cost yn perthyn i ddefnyddio’r dosbarthwyr hyn, maent yn ddolen hanfodol i’r gadwyn gyflenwi i Fferm Brooksgrove os yw am gael trosiant gwerthiant cyflym a chyson yn ei flwyddyn gyntaf o gyflenwi surop ffrwythau. Mae hyn yn wir yn enwedig wrth geisio cyrraedd marchnadoedd arbenigol gyda brand newydd mewn marchnad gystadleuol.

Roedd y gwaith ymchwil ar yr achos busnes yn cynnwys adolygiad o frandiau annibynnol eraill sy’n gweithredu yn yr un gofod. Amlygodd mai rôl allweddol i Fferm Brooksgrove wrth fynd i’r farchnad fydd sefydlu brand cryf, adnabyddus sy’n marchnata gwerth a buddion y cynnyrch. Bydd hyn yn hanfodol i roi’r cyfle hwn ar waith yn llwyddiannus.

Ystyriaethau economaidd

Cynhaliodd WRAP Cymru ddadansoddiad ariannol manwl o’r achos busnes dros arallgyfeirio gwaith Fferm Brooksgrove i gynnwys cynhyrchu surop ffrwythau. Roedd hyn yn ystyried nifer o amrywiadau o ran graddfa’r cynhyrchu yn ogystal â chostau gweithredol. Roedd hynny’n rhoi darlun i Fferm Brooksgrove i’w galluogi i fireinio’r model busnes wrth symud ymlaen i roi’r cyfle ar waith. 

Dangosodd y dadansoddiad ariannol botensial sylweddol, hyd yn oed o gynnwys cefnogaeth trydydd parti ar gyfer potelu a dosbarthu. Mae potensial i elw net y drydedd flwyddyn ragori ar £200,000.

Y camau nesaf

Mae Fferm Brooksgrove eisoes yn gweithio ar roi’r cyfle cynhyrchu surop ffrwythau ar waith. Mae prototeip o’r cymysgedd surop wedi cael ei ddatblygu a’i brofi yn lleol.

Mae’r busnes mewn trafodaethau gyda dosbarthwr a manwerthwr posibl ar gyfer y cynnyrch ar hyn o bryd, yn amodol ar symud y prototeip ymlaen i gynhyrchu masnachol.

Gyda'r achos busnes cychwynnol wedi’i gwblhau, mae’r gefnogaeth a roddodd WRAP Cymru yn golygu y gall Fferm Brooksgrove fynd ati nawr i fireinio’r model busnes gweithredol ac ystyriaethau economaidd costau cynhyrchu, prisio a’r brand. Byddant wedyn mewn sefyllfa gadarn i lansio eu cynnyrch newydd ar y farchnad.